Bir bağışıklık sistemi yanıtı (lupusta olduğu gibi), otoantikor adı verilen anormal antikorların oluşumuna yol açabilir. Bu otoantikorlar, çoğunlukla bu hücrelerin çekirdeğinde bulunan kendi hücrelerimizin bileşenlerine yöneliktir, çekirdeğin latince karşılığı “nucleus” olduğu için antinükleer (nükleer = çekirdekten gelen) terimi kullanılır.

Otoantikor terminolojisi

Bu antikorlar, bağışıklık sisteminin kendi hücrelerimize saldırmasına neden olan özel proteinlerdir. Genellikle hücre çekirdeğinde bulunan DNA gibi maddelere ya da Ro, La, Sm ve RNP gibi bazı özel yapılara karşı gelişirler. Bu isimler biraz karışıktır çünkü bazıları bu antikorların ilk bulunduğu hastaların adlarından, bazıları da bu antikorların hedef aldığı maddelerden gelir. Örneğin SS-A, Sjögren sendromu adlı hastalıkla ilişkili bir antikoru temsil eder.

Bu otoantikorlar nasıl tespit edilir?

Bu otoantikorlar, rutin laboratuvar testleri ile hastaların kanında tespit edilir. Tespitleri iki aşamada yapılır. İlk olarak, bu antikorların vücutta bulunup bulunmadığı ve ne kadar oldukları kontrol edilir. Bu miktar, kan tahliliyle yapılan özel bir ölçümle belirlenir (serum titrasyonu, 1/80, 1/160, 1/320, 1/1280...). Bu rakam, örneğin 320 kez seyreltilmiş bir serumda hala görünür antikorlar olduğu anlamına gelir: bu serumun 1/320 pozitif olduğu söylenir. Testin pozitif kabul edilme sınırı laboratuvarlar arasında değişir, ancak genellikle yetişkinlerde 1/160 değerinden itibaren pozitif olarak kabul edilir.

İkinci aşamada, bu antikorların vücutta tam olarak hangi yapıya saldırdığı belirlenir. Bu adımda doğal DNA, anti-Sm, anti-RNP, anti-Ro/SS-A'ya karşı antikorları tespit edecek spesifik testler kullanılır. Bunlar birçok laboratuvarda gerçekleştirilmektedir.

Tanı ve prognozda otoantikorların kullanışlılığı

Bu otoantikorlartanıda kullanılır, çünkü pratikte anti-nükleer antikorların yokluğu sistemik lupus olasılığını çok düşük hale getirir. Bununla birlikte, lupusa özgü değildirler çünkü diğer birçok hastalıkta ve hatta sağlıklı insanlarda bile bulunabilirler. Bu antikorlar hastalığın gidişatı hakkında da bilgi verebilir. Çünkü bazıları doğrudan organlara zarar verebilir. Örneğin, anti-DNA antikorları böbreklere zarar verebilir.