Raynaud fenomeni veya sendromu, el parmaklarını, bazen ayak parmaklarını ve daha nadiren burun veya kulakları etkileyen, ekstremitelerde görülen geçici bir kan dolaşımı bozukluğudur. Damarlarda büzücü aktiviteye sahip, yani kollar ve bacaklardaki atardamarların kapanmasına neden olan bazı ilaçlar tarafından şiddetlendirilebilir.
Belirtiler genellikle ataklar halinde ortaya çıkar. Önce etkilenen cilt bölgeleri aniden bembeyaz kesilir (bu evreye 'beyazlama dönemi' denir), ardından morarmaya başlar ve sonrasında kızarır. Bu renk değişimleri, damarların daralıp sonra tekrar açıldığını gösterir. Bu sırada ciltte hissizlik, ağrılı karıncalanma, üşüme ya da uyuşma gibi şikâyetler de sık görülür.
Genel toplumda sık görülür (yaklaşık her 10 kişiden birinde). Lupus hastalarında ise daha da sık ortaya çıkar (yaklaşık 100 hastanın 20–30’unda), ancak genellikle iyi huyludur ve kalıcı bir soruna yol açmaz.
Tetikleyiciler nelerdir?
Bu durum en sık soğuğa maruz kalındığında ortaya çıkar. Soğuk, küçük damarların aşırı kasılarak daralmasına (vazokonstriksiyon) neden olur. Ayrıca yoğun duygular, stres ve titreşimler de bu durumu tetikleyebilir (örneğin titreşimli aletlerin, kırıcı-delici gibi makinelerin düzenli ve uzun süreli kullanımı). Sigara kullanımı ise bu durumu daha da kötüleştirir..
Raynaud fenomeni, lupuslu kişilerde genel topluma göre daha sık görülür. El veya ayak parmaklarında ani ve kısa süreli bir kan dolaşımı bozukluğu ile karakterizedir. Bulgular genellikle soğuğa maruz kalındığında ortaya çıkar; etkilenen bölgeler beyazlaşır ve uyuşur. Bu durum çoğu zaman iyi huyludur. Raynaud fenomeninin yol açtığı rahatsızlığı azaltmak için bazı koruyucu ilaçlar kullanılabilir; ancak en önemli tedavi, soğuğa karşı fiziksel korunmadır (eldiven, ısıtıcılar, çorap gibi).
